Kremalar, Karamel, Dondurma ve Sorbe
Program 7 · 90 dk
Öğrenme hedefleri
- Pastacı kreması ve crème anglaise yapmak
- Kuru ve ıslak karamel yapmak
- Dondurma bazını pişirip olgunlaştırmak
- Sorbede şeker dengesini kurmak
Teori
Pastacılığın temel kremaları yumurta sarısı ve süt üzerine kuruludur. Crème anglaise (İngiliz kreması) nişastasızdır ve kaynatılmadan koyulaştırılır; dondurmanın da bazıdır. Pastacı kreması (crème pâtissière) nişastalıdır ve kaynatılarak pişirilir; ekler ve tart dolgusu olur. Karamel şekerin ısıyla renk ve aroma kazanmasıdır. Sorbe ise yağsız, meyve ve şekerle yapılan dondurulmuş bir karışımdır.
Teknik ve bilimsel mantık
Sarı proteinleri yaklaşık 70°C'den itibaren koyulaşır, 85°C üzerinde pıhtılaşır; anglaise bu yüzden 82–84°C'de durdurulur. Pastacı kremasındaki nişasta yumurtayı koruyarak kaynamaya izin verir; kaynatma ayrıca sarıdaki nişastayı parçalayan enzimi etkisizleştirir, yoksa krema sonradan sulanır. Dondurmada şeker ve yağ donma noktasını düşürür ve buz kristallerini küçük tutar.
Adım adım uygulama
- Pastacı kreması: sütü vanilyayla kaynama noktasına getir. Sarı, şeker ve nişastayı çırp.
- Sıcak sütün üçte birini sürekli çırparak sarılı karışıma ekle (temperleme), sonra hepsini tencereye geri al.
- Sürekli çırparak kaynamaya getir; kaynadıktan sonra 1–2 dk daha pişir. Ateşten alıp tereyağını ekle, temas eden streçle örtüp hızla soğut.
- Crème anglaise: aynı temperlemeyi nişastasız yap, kısık ateşte spatulayla karıştırarak 82–84°C'ye (kaşığın arkasını kaplayana) getir; kaynatma. Hemen süzüp buz banyosunda soğut.
- Dondurma: anglaise bazını en az 4 saat (ideal bir gece) buzdolabında olgunlaştır, makinede çevir, sertleşmesi için dondurucuda 2–4 saat beklet.
- Kuru karamel: şekeri kalın tabanlı tencerede ince tabaka halinde erit; karıştırmadan, tencereyi çevirerek amber rengine getir.
- Islak karamel: şekeri az suyla eritip kaynat; kenarları ıslak fırçayla sil, karıştırma.
- Sorbe: şeker ve suyu kaynatıp şurup yap, soğut; meyve püresi ve limonla karıştır, makinede çevir.
Kritik sıcaklıklar ve ölçüler
- Anglaise: 82–84°C, kaynatılmaz
- Pastacı kreması: kaynadıktan sonra 1–2 dk
- Dondurma bazı olgunlaştırma: en az 4 saat
- Karamel: amber renk ~170–180°C
- Sorbe şeker oranı: toplam karışımın yaklaşık %25–30'u
Güvenlik
- Sıcak karamele sıvı eklerken geri çekil; karışım kuvvetle köpürür ve sıçrar.
- Yumurtalı kremaları hızla soğut, buzdolabında 2–3 gün içinde tüket.
Sık yapılan hatalar
- Anglaise kesildi (taneli): Fazla ısınmış; hemen el blenderıyla çek ve süz.
- Pastacı kreması ertesi gün sulandı: Yeterince kaynatılmamış; kaynadıktan sonra 1–2 dk daha pişir.
- Sorbe taş gibi sert: Şeker az; şekeri artır ya da biraz alkol ekle.
- Karamel kristalleşti: Karıştırılmış ya da kenardaki şeker düşmüş; ıslak fırçayla kenarları sil.
Profesyonel ipuçları
- Karameli dökmeden önce tencerenin dibini soğuk suya batırmak pişmeyi anında durdurur.
- Dondurma bazına bir tutam tuz tatlılığı dengeler ve aromayı açar.
Pratik egzersiz
Aynı anglaise'in üç örneğini 78°C, 83°C ve 88°C'de durdur. Kıvamı ve dokuyu karşılaştır.