
Cırıkta Amasya Usulü Mayalı Sac Akıtması, Duru Pekmezle
Türk mutfağından kahvaltı. 34 dk · +1 sa bekleme sürer, 8 adet (4 kişilik). Zorluk: kolay.
Kısaca
- Toplam süre
- 34 dk · +1 sa bekleme
- Porsiyon
- 8 adet (4 kişilik)
- Zorluk
- Kolay
- Mutfak
- Türk mutfağı
- Yemek türü
- Kahvaltı
- Alerjenler
- Gluten, Süt
Malzemeler
Hamur
- 300 g un
- ¾ tk kuru maya
- 1 tk ince tuz
- 120 ml ayçiçek yağı
- 30 g tereyağı (eritilmiş)
- yaklaşık 400 ml ılık su
Üzeri
- 20 g tereyağı
Servis
- 6 yk duru üzüm pekmezi
Gerekli ekipmanlar
- Karıştırma kabı
- Tahta kaşık / spatula
- Tava
- Silikon spatula
- Kepçe
- Tencere
- Pasta fırçası
- Fırın tepsisi
Yapılışı
- Hamuru kur: 300 g unu, ¾ tk kuru mayayı ve 1 tk tuzu geniş kasede karıştır, ortasını çukur aç. 120 ml yağı, 30 g eritilip ılımaya bırakılmış tereyağını ve 350 ml ılık suyu (35-38°C) ekle, tahta kaşıkla 4 dk, topak kalmayana kadar çırp. Kıvam lokma hamuru gibi olmalı, kaşıktan kalın bir şerit olarak akmalı, çok katı kalırsa kalan 50 ml suyu azar azar ekle. Sıcak tereyağı mayayı öldürür, bu yüzden ılık kullan (~6 dk)
- Mayala: Kasenin üzerini örtüp ılık bir yerde 1 saat, hacmi bir buçuk katına çıkıp yüzeyde kabarcıklar belirene kadar beklet. Kayıttaki dinlenme süresi 1 saattir, yağlı hamur geç kabarır ve acele edersen akıtma yassı ve sert kalır (bekleme, 60 dk)
- Tavayı ısıt: Mayalanmanın son 5 dakikasında 24-26 cm'lik geniş yapışmaz tavayı yağsız olarak orta-yüksek ateşte 3 dk ısıt. Geleneksel olarak odun ateşinde kızdırılmış sacın üstüne dökülür, ev mutfağında kalın tabanlı yapışmaz tava sacın yerini tutar. Üzerine damlatılan su cızlayıp hemen buharlaşmalı, tava çok sıcaksa hamur yayılmadan tutar ve kalın kalır (~3 dk, mayalanmanın sonunda)
- Hamuru karıştır: Kabarmış hamuru kaşıkla yavaşça bir kez karıştır, ayrışan yağ yeniden birleşsin. Gazını tamamen kaçırma, akıtmanın hafif ve gözenekli olması bu gazdan gelir (~1 dk)
- Dök, yay ve pişir: Bir kepçe (yaklaşık 100 ml) hamuru tavanın ortasına dök ve tavayı hemen eğip çevirerek ya da kaşığın arkasıyla 22 cm çapında ince bir daire hâlinde yay, kayıtta da hamurun hemen yayılması istenir. Alt yüzü 1,5 dk, kenarlar kuruyup yüzeyde kabarcıklar belirene ve altı altın benekli olana kadar pişir, spatulayla ters düz edip öbür yüzü 1,5 dk pişir. Her akıtma 3 dk sürer, 8 akıtma bu hamurdan çıkar. Tava yağlı hamurla çabuk kızar, ateşi orta-yüksekte tut, akıtmalar kararırsa biraz kıs (~24 dk)
- Yağla ve sıcak tut: 20 g tereyağını küçük tencerede erit. Pişen her akıtmayı tepsiye al ve sıcakken fırçayla tereyağı sür, kayıtta da tepsiye alınınca üzerine yağ sürülür. Akıtmaları üst üste dizip temiz bezle ört. Sıcakken sürülen yağ emilir ve akıtma yumuşak kalır, soğuyunca yağ yüzeyde donar (~3 dk, pişirme sırasında)
- Pekmezi hazırla: 6 yk duru pekmezi 4 küçük kaseye paylaştır. Pekmez koyuysa kaseleri ılık suya 1-2 dk oturt, akışkanlaşır ve bandırmak kolaylaşır (~2 dk, pişirme sırasında)
- Servis et: Her tabağa 2 sıcak akıtma koy, pekmez kasesini yanına ver. Akıtmayı elle parçalayıp pekmeze bandırarak ye, kayıtta yeme biçimi budur (~3 dk)
Şef notu
Cırıkta, Amasya Mutfağı kitabında "akıtma, cızlak" diye geçen ve krep olarak da anılan mayalı sac akıtmasıdır, Kültür Portalı kaydında duru pekmeze bandırılarak yenir (https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/amasya/neyenir/cirikta-akitma-cizlak). Kayıt 1 kg un, 2 su bardağı sıvı yağ, 100 g tereyağı, 1 tatlı kaşığı kuru maya, tuz ve ılık su ile hamurun 1 saat mayalanmasını yazar, burada oranlar 4 kişiye (300 g un) küçültüldü. Su miktarı kayıtta yoktur, lokma hamuru kıvamına göre yazıldı. Sac yerine yapışmaz tava kullanmak kolaylaştırmadır. Kayıtta öğün belirtilmez, cızlak ve akıtma Anadolu sabah sofralarında da sevilir. Sıcakken yenir, vejetaryendir.
Sık sorulan sorular
- Cırıkta hamuruna sıcak tereyağı eklenirse ne olur?
- Sıcak tereyağı mayayı öldürür, bu yüzden eritilen tereyağı ılımaya bırakılır.
- Cırıktalar neden yassı ve sert kalır?
- Yağlı hamur geç kabarır, acele edilirse akıtma yassı ve sert kalır. Hamur 1 saat mayalanmalıdır.
- Cırıkta nasıl yenir?
- Her tabağa 2 sıcak akıtma konur. Akıtma elle parçalanıp pekmeze bandırılarak yenir.
Ayran Aşı Çorbası1 sa · Çorba
Tutmaç Çorbası1 sa 10 dk · Çorba
Bozbaş1 sa 15 dk · Çorba
Levrek Marin30 dk · Meze
Yaprak Ciğer25 dk · Meze
Kabak Cips30 dk · Meze