Fataya

Fataya Senegal Usulü Baharatlı Kıymalı Kızarmış Börek

Senegal mutfağından ekmek & hamur işi. 1 sa 30 dk sürer, 24 adet (4-6 kişilik). Zorluk: orta.

Kısaca

Toplam süre
1 sa 30 dk
Porsiyon
24 adet (4-6 kişilik)
Zorluk
Orta
Mutfak
Senegal mutfağı
Yemek türü
Ekmek & hamur işi
Alerjenler
Gluten, Süt, Yumurta

Uygulamada aç

Malzemeler

Hamur

  • 400 g un (+2 yk açmak için)
  • 1 tk tuz
  • 1 tk kabartma tozu
  • 60 g tereyağı (oda sıcaklığında)
  • 1 yumurta
  • 150-170 ml ılık su

İç

  • 400 g dana kıyma (%15 yağlı)
  • 2 orta kuru soğan (ince doğranmış, yaklaşık 250 g)
  • 3 diş sarımsak (ince kıyılmış)
  • 1 taze kırmızı acı biber (çekirdeksiz, ince kıyılmış)
  • 1 yk domates salçası
  • 1/2 tk tatlı toz biber
  • 1 tk tuz
  • 1/2 tk karabiber
  • 1 yk ayçiçek yağı
  • 60 ml su
  • 20 g maydanoz (ince kıyılmış)

Kapatma

  • 2 yk su

Sos kani (acı domates sosu)

  • 2 olgun domates (yaklaşık 300 g, rendelenmiş)
  • 1 kuru soğan (ince doğranmış, yaklaşık 120 g)
  • 1 scotch bonnet biberi (bütün) ya da 2 taze acı biber
  • 2 yk ayçiçek yağı
  • 1/2 tk tuz
  • 1 tk limon suyu

Kızartma

  • 1,7 lt ayçiçek yağı (22 cm tencere için)

Gerekli ekipmanlar

  • Karıştırma kabı
  • Hamur merdanesi / oklava
  • Tava
  • Tencere
  • Mutfak termometresi
  • Süzgeç / kevgir
  • Şef bıçağı
  • Kesme tahtası
  • Rende
  • Tahta kaşık / spatula
  • Fırın tepsisi

Yapılışı

  1. Hamuru yoğur: Unu, tuzu ve kabartma tozunu geniş bir kâsede karıştır. Tereyağını ekle ve parmak uçlarınla una ovarak ıslak kum dokusuna getir, yağla kaplanan un kızartmada hamuru gevrek yapar. Yumurtayı ve 150 ml ılık suyu ekle, gerekirse kalan 20 ml'yi azar azar kat. 5 dk yoğur: pürüzsüz, kulak memesi yumuşaklığında ve ele yapışmayan bir hamur olmalı. Streç filme sar ve oda sıcaklığında 30 dk dinlendir, gevşeyen gluten hamurun 2 mm inceliğe büzülmeden açılmasını sağlar
  2. İçi kavur: Hamur dinlenirken geniş bir tavada 1 yk yağı orta-yüksek ateşte ısıt. Soğanı 6-7 dk, yumuşayıp kenarları altınlaşana kadar çevir. Sarımsağı ve acı biberi ekle, 1 dk kokusu çıkana kadar pişir. Kıymayı ekle ve tahta kaşıkla ufalayarak 6-8 dk, bıraktığı su tamamen çekilip et kızarmaya başlayana kadar kavur
  3. İçi bağla: Salçayı, toz biberi, tuzu ve karabiberi ekle, 1 dk salçanın çiğ kokusu gidene kadar karıştır. 60 ml suyu dök, kısık ateşte 5 dk tavanın dibi kuruyana kadar pişir. Kıyma bu aşamada tamamen pişmiş olmalı (71°C), kızartma süresi içi pişirmeye yetmez. Ocaktan al, maydanozu kat ve harcı geniş bir tabağa yayarak 15 dk ılıt, sıcak iç hamuru yumuşatıp yırtar
  4. Sos kani: Küçük bir tencerede 2 yk yağı orta ateşte ısıt, soğanı 5 dk yumuşat. Rendelenmiş domatesi, tuzu ve kürdanla iki yerinden delinmiş bütün biberi ekle. Kısık ateşte ara ara karıştırarak 12-15 dk, yağ yüzeyde ayrılıp sos yaklaşık yarıya inene kadar (yaklaşık 250 ml) pişir. Bütün biber acıyı ölçülü verir, daha acı istersen son 3 dk kaşıkla ez. Biberi çıkar, limon suyunu kat
  5. Aç ve kes: Hamuru ikiye böl. Hafif unlanmış tezgâhta merdaneyle 2 mm kalınlığa aç, 10 cm çaplı bir kesici ya da bardakla daireler kes. Artanları birleştir, 5 dk dinlendirip bir kez daha aç. Toplam 24 daire çıkmalı
  6. Doldur ve kapat: Her dairenin ortasına bir dolu yemek kaşığı (yaklaşık 20 g) iç koy. Kenarın yarısına parmakla su sür, yarım ay biçiminde katla, katlarken havayı parmaklarınla dışarı it. Kenarı çatalın uçlarıyla bastırarak mühürle. İçeride hava kalırsa börek kızgın yağda şişer ve patlar. Unlu bir tepsiye dizip üzerini bezle ört
  7. Yağı ısıt: 22 cm çaplı tencereye 1,7 lt ayçiçek yağı koy, yaklaşık 4,5 cm derinlik verir ve fatayalar yüzerek kızarır. Orta ateşte termometreyle 170°C'ye getir. Yağ daha soğuksa hamur yağ çeker, daha sıcaksa dışı yanar, içteki katlar çiğ kalır
  8. Kızart: Fatayaları 6'şar adet, 4 parti halinde yağa bırak. Her partiyi 4-5 dk, ortasında bir kez kevgirle çevirerek iki yüzü altın kahverengi ve yüzeyi küçük kabarcıklı olana kadar kızart. Partiler arasında yağın 170°C'ye dönmesini bekle (1-2 dk). Kevgirle kâğıt havlu serili tepsiye al. Dört parti toplam yaklaşık 22 dk sürer
  9. Tabakla: Sıcak fatayaları servis tabağına yarım ay sırtları dışa bakacak biçimde, hafif üst üste binen bir yelpaze gibi diz. Yanına küçük bir kâsede kırmızı, parlak sos kaniyi koy. Sofrada her lokma sosa batırılarak yenir

Şef notu

Fataya, Lübnanlı göçmenlerin getirdiği fatayer'in (ıspanaklı üçgen fırın böreği) Dakar sokaklarında kızartılan, yarım ay biçimli ve acı soslu yorumudur. Ramazan'da iftar sofralarının ve okul önü tezgâhlarının vazgeçilmezidir, balıklı (ton ya da beyaz balık) türü de çok yaygındır. Sos kani olmadan eksik kalır. Şekillendirilmiş fatayaları tepside dondurup poşete alabilirsin, donmuş halde 160°C'de 7-8 dk kızartılır. Scotch bonnet bulunmazsa habanero ya da iki taze kırmızı acı biber kullan.

Sık sorulan sorular

Fataya patlamaması için ne yapılmalı?
Katlarken havayı parmaklarla dışarı itmek ve kenarı çatalla iyice mühürlemek gerekir. İçeride hava kalırsa börek kızgın yağda şişer ve patlar.
Fataya içi kızartmadan önce neden tamamen pişirilir?
Kızartma süresi içi pişirmeye yetmez, bu yüzden kıyma kızartmadan önce tamamen pişmiş (71°C) olmalıdır. İç ayrıca 15 dk ılıtılır, çünkü sıcak iç hamuru yumuşatıp yırtar.
Sos kani nasıl acı ayarlanır?
Bütün biber acıyı ölçülü verir. Daha acı istenirse son 3 dk biber kaşıkla ezilir.

Aynı mutfaktan