Kisra

Kisra Sudan Ekşi Mayalı Sorgum Ekmeği

Sudan mutfağından ekmek & hamur işi. 45 dk · +14 sa fermantasyon sürer, 16 yaprak (4 kişilik). Zorluk: orta.

Kısaca

Toplam süre
45 dk · +14 sa fermantasyon
Porsiyon
16 yaprak (4 kişilik)
Zorluk
Orta
Mutfak
Sudan mutfağı
Yemek türü
Ekmek & hamur işi
Alerjenler
Gluten, Süt, Yumurta

Uygulamada aç

Malzemeler

Hamur

  • 400 g sorgum (akdarı) unu
  • 50 g buğday unu
  • 650 ml ılık su (yaklaşık 30°C)
  • 2 yk önceki kisra hamuru veya 1/4 tk kuru maya

Pişirme öncesi

  • 200-250 ml ılık su
  • 1 tk tuz

Sac için

  • 2 yk ayçiçek yağı
  • katlanmış temiz bir bez parçası

Gerekli ekipmanlar

  • Karıştırma kabı
  • Tahta kaşık / spatula
  • Sac
  • Kepçe
  • Hamur kazıyıcı
  • Profesyonel çırpıcı (isteğe bağlı)
  • Döküm tava (isteğe bağlı)

Yapılışı

  1. Hamuru kur: Geniş bir kapta sorgum ununu ve buğday ununu karıştır. Ilık suyu azar azar ekleyerek çırpıcıyla topaksız, koyu boza kıvamında bir hamur yap. Önceki hamuru ya da mayayı ekle ve 1 dk daha çırp. Buğday unu glütensiz sorgum hamuruna biraz esneklik verir, yaprak sacdan yırtılmadan kalkar
  2. Ekşit: Kabın üstünü bir bezle ört, kapak kapatma, oluşan gaz çıkabilmeli. 24-27°C civarında bir köşede 12-16 sa beklet. Yüzeyde küçük kabarcıklar ve ince çatlaklar belirip hamur yoğurdu andıran hafif ekşi bir koku verdiğinde hazırdır. Bu ekşilik kisranın kimliğidir, kısa tutulursa yaprak tatsız ve kalın olur
  3. Kıvamı aç: Fermente hamuru tahta kaşıkla söndür, tuzu ekle. Ilık suyu yavaş yavaş ekleyerek krep hamurundan biraz daha akışkan, kaşığın sırtını ince bir tabakayla kaplayan bir kıvama getir. 10 dk dinlendir, bu arada sacı ısıt
  4. Sacı ısıt: Sacı ya da büyük döküm tavayı orta-yüksek ateşte 6-8 dk ısıt. Birkaç damla su atınca anında cızırdayıp top gibi yuvarlanıyorsa yüzey yaklaşık 200°C'dedir. Soğuk yüzeyde hamur yapışır, aşırı sıcak yüzeyde ise yaymaya fırsat bulmadan sertleşir
  5. Yağla: Bezi yağa batır ve sacın yüzeyini ince bir film kalacak şekilde sil. Görünür yağ damlası kalmamalı, fazla yağ yaprağı kaygan ve deliksiz yapar. Her 3-4 yaprakta bir tekrarla
  6. Dök ve sıyır: Kepçeyle yaklaşık 60 ml hamuru sacın bir kenarına dök. Hamur kazıyıcıyı 30-40 derece eğimle tutarak hamuru tek, kararlı bir hareketle sacın öbür ucuna sıyır, kâğıt inceliğinde bir tabaka kalsın. Bazı kaynaklara göre Sudan'da bu iş geleneksel olarak yassı bir ahşap ya da hurma yaprağı sıyırıcıyla yapılır. Kazıyıcıda kalan fazlayı kaba geri al
  7. Pişir: Yaprağı çevirmeden 30-45 sn pişir. Yüzey matlaşıp tamamen kuruduğunda ve kenarlar kendiliğinden kalkmaya başladığında hazırdır, alt yüz açık bej kalmalı, kızarmamalı. Kenarından iki parmakla tutup tek hareketle kaldır
  8. Katla ve sakla: Yaprağı sıcakken ikiye, sonra yine ikiye katlayarak çeyrek daire yap ve bir bezin altına üst üste diz. Bezin altında kendi buharıyla yumuşak kalır, açıkta bırakılan kisra birkaç dakikada kuruyup kırılır. Hamur bitene kadar yaklaşık 16 yaprak çıkar
  9. Servis: Katlı yaprakları bir tabağa yelpaze gibi üst üste diz, yanına sıcak mullahı ayrı bir kâsede getir. Sofrada kisra elle koparılıp mullaha batırılır ya da kâsenin dibine yırtılıp üzerine mullah dökülür

Şef notu

Kisra Sudan sofrasının günlük ekmeğidir ve neredeyse her mullahın yanında gelir. Bir sonraki sefer için 2-3 yk hamuru kapalı kavanozda buzdolabında sakla, bir hafta içinde yeni hamuru bununla başlatırsan maya gerekmez. Sorgum unu bulunamazsa darı unu kullanılabilir, tat biraz daha tatlı olur. Kalın ve yumuşak yapılan gurasa ile karıştırma, kisra kâğıt incedir.

Sık sorulan sorular

Kisra hamuru ne kadar ekşitilir?
Hamur 24-27°C civarında, üstü bezle örtülü olarak 12-16 saat bekler. Yüzeyde küçük kabarcıklar, ince çatlaklar ve yoğurdu andıran hafif ekşi bir koku belirdiğinde hazırdır.
Kisra hamuruna neden buğday unu katılır?
Glütensiz sorgum hamuruna buğday unu biraz esneklik verir. Böylece yaprak sacdan yırtılmadan kalkar.
Kisra yaprakları nasıl yumuşak kalır?
Yapraklar sıcakken katlanıp bezin altına dizilir ve kendi buharıyla yumuşak kalır. Açıkta bırakılan kisra birkaç dakikada kuruyup kırılır.

Aynı mutfaktan