Salteñas

Salteñas Jöleli Sulu Etli Bolivya Hamur İşi

Bolivya mutfağından ekmek & hamur işi. 1 sa 50 dk · +3 sa soğutma sürer, 12 adet (4-6 kişilik). Zorluk: profesyonel.

Kısaca

Toplam süre
1 sa 50 dk · +3 sa soğutma
Porsiyon
12 adet (4-6 kişilik)
Zorluk
Profesyonel
Mutfak
Bolivya mutfağı
Yemek türü
Ekmek & hamur işi
Alerjenler
Gluten, Süt, Yumurta, Kereviz

Uygulamada aç

Malzemeler

Jigote (iç)

  • 500 g dana but veya kontrfile (0,5 cm küp, bıçakla)
  • 2 kuru soğan (ince küp)
  • 4 taze soğan (ince kıyılmış)
  • 2 yk ayçiçek yağı
  • 2 yk tatlı kırmızı toz biber
  • 1 tk acı toz biber
  • 1 tk kimyon
  • 1 tk kuru kekik
  • 1 yk şeker
  • 1,5 tk tuz
  • 1/2 tk karabiber
  • 600 ml kahverengi dana fond (Temel)
  • 15 g toz jelatin (sığır kaynaklı)
  • 60 ml soğuk su
  • 250 g patates (0,5 cm küp)
  • 80 g bezelye
  • 2 yk kıyılmış maydanoz
  • 2 haşlanmış yumurta (12 dilim)
  • 12 siyah zeytin (çekirdekli ya da çekirdeksiz)
  • 40 g kuru üzüm

Hamur

  • 600 g un
  • 120 g tereyağı (eritilip ılıtılmış)
  • 80 g toz şeker
  • 1 tk tuz
  • 1 yumurta
  • 1 tk tatlı toz biber (renk için)
  • yaklaşık 200 ml ılık su

Sır

  • 1 yumurta sarısı
  • 1 yk süt

Acı sos

  • 2 olgun domates (rendelenmiş)
  • 1 taze kırmızı acı biber (çekirdeksiz, ince kıyılmış)
  • 1/4 tk tuz

Gerekli ekipmanlar

  • Karıştırma kabı
  • Tencere
  • Süzgeç / kevgir
  • Fırın tepsisi
  • Streç film
  • Hamur merdanesi / oklava
  • Pişirme kâğıdı
  • Fırın
  • Pasta fırçası
  • Şef bıçağı
  • Kesme tahtası

Yapılışı

  1. Jelatini ıslat: Toz jelatini 60 ml soğuk suya serp ve 5 dk şişmeye bırak. Salteñanın imzası içindeki sulu harçtır, soğukta jöle olan sıvı fırında yeniden suya döner ve hamurun içinde kalır
  2. Soğanı ve baharatı pişir: Geniş bir tencerede yağı orta ateşte ısıt, kuru soğanı 8 dk yumuşayıp şeffaflaşana kadar pişir. Toz biberleri, kimyonu ve kekiği ekle, 1 dk karıştır, biber yağı kırmızıya boyamalı ama yanmamalı. Bu arada patatesi tuzlu suda 6 dk, dişe gelecek kadar haşla, bezelyeyi son 2 dk'da ekle ve süz. Yumurtaları 10 dk haşla, soğuk suya al, soy ve 12 dilim kes
  3. Eti ekle: Ateşi biraz aç, küp etleri ekle ve 6 dk, rengi dönüp suyunu salana kadar karıştır. Et bıçakla küp kesildiği için pişerken dağılmaz ve harçta lokma lokma seçilir
  4. Harcı pişir: Fondu, şekeri, tuzu ve karabiberi ekle, kaynayınca kısık ateşte 15 dk pişir. Sıvı hafifçe azalmalı ama bol kalmalı, harç çorba gibi görünür. Ocaktan al, ıslanmış jelatini ekleyip tamamen eriyene kadar karıştır
  5. Harcı tamamla ve soğut: Patates, bezelye, taze soğan ve maydanozu harca karıştır, tadına bak, harç biraz tuzlu ve hafif tatlı olmalı, hamur tadı dengeler. Harcı geniş bir tepsiye yay, ılıyınca üstünü örtüp buzdolabında en az 3 sa, kaşıkla kesilebilen sıkı bir jöle olana kadar beklet, toplam 5 dk
  6. Hamuru yoğur: Harç soğurken un, şeker, tuz ve toz biberi karıştır. Ilık tereyağını ekleyip parmak uçlarıyla kum gibi ovuştur, yumurtayı ve ılık suyu azar azar ekleyerek 10 dk, pürüzsüz ve elastik bir hamur olana kadar yoğur. Streçe sar ve oda sıcaklığında en az 30 dk dinlendir, bu adımlar soğutma süresine sığar
  7. Aç ve kes: Hamuru 12 eşit beze ayır. Her bezeyi merdaneyle 3 mm kalınlığında, yaklaşık 16 cm çapında daire aç, toplam 15 dk. Hamur ince ama yırtılmayacak kadar sağlam olmalı, içindeki sıvıyı taşıyacak
  8. Doldur ve kapat: Her dairenin ortasına yaklaşık 80 g (3-4 dolu yemek kaşığı) soğuk jigote, bir dilim yumurta, bir zeytin ve birkaç üzüm koy. Kenarı suyla ıslat, hamuru ikiye katlayıp kenarı üstte kalacak şekilde birleştir ve parmaklarınla kıvırarak örgü (repulgue) yap. Salteña yatık değil, örgüsü yukarıda dik durur, sıvı böylece içeride kalır, toplam 20 dk. İç ısınmadan hızlı çalış, gerekirse yarısını buzdolabında beklet
  9. Fırınla: Fırını 220°C'ye ısıt. Salteñaları yağlı kâğıt serili tepsiye örgüleri yukarıda dik oturt, yumurta sarısı ve süt karışımını fırçayla sür. 22-25 dk, hamur koyu altın rengi olana ve örgünün ucu hafif kahverengileşene kadar pişir. Düşük ısı hamuru kuruturken içi kaynatıp patlatır, yüksek ve kısa pişirme gerekir
  10. Acı sosu yap: Domatesi, acı biberi ve tuzu kasede çatalla 3 dk ezerek kaba bir sos yap, ekşi-acı sos harcın tatlımsı lezzetini dengeler
  11. Servis: 10 dk ılıt, iç çok sıcaktır. Salteñayı dik tut, üst köşesinden küçük bir ısırık alıp suyunu yudumla, sonra kaşıkla ya da ısırarak devam et. Tabağa iki salteña dik oturt, yanına küçük bir kasede acı sos koy

Şef notu

Salteña adını Arjantin'in Salta şehrinden gelen ve 19. yüzyılda Bolivya'ya yerleşen Juana Manuela Gorriti'nin ailesine bağlayan bir anlatı vardır, bugün Bolivya'nın, özellikle La Paz'ın sabah atıştırmalığıdır ve öğleden sonra bulunmaz. Harca jelatin ya da inek ayağı suyu koymak sıvıyı hamurun içinde tutmanın geleneksel yoludur, burada toz jelatin kullanıldı. Bazı fırınlarda tereyağı yerine domuz yağı kullanılır, burada tereyağıyla yapıldı.

Sık sorulan sorular

Salteña içi neden jelatinle yapılır?
Soğukta jöle olan sıvı fırında yeniden suya döner ve hamurun içinde kalır. Bu, salteñanın imzası olan sulu harcı verir.
Salteña neden dik durarak pişirilir?
Örgülü kenar yukarıda dik durunca sıvı içeride kalır. Yatık pişirilirse sıvının akma riski artar.
Salteña fırında neden yüksek ısıda pişirilir?
Düşük ısı hamuru kurutur ve içi kaynayıp patlayabilir. Bu yüzden 220°C'de yüksek ve kısa pişirme gerekir.

Aynı mutfaktan