
Salteñas Jöleli Sulu Etli Bolivya Hamur İşi
Bolivya mutfağından ekmek & hamur işi. 1 sa 50 dk · +3 sa soğutma sürer, 12 adet (4-6 kişilik). Zorluk: profesyonel.
Kısaca
- Toplam süre
- 1 sa 50 dk · +3 sa soğutma
- Porsiyon
- 12 adet (4-6 kişilik)
- Zorluk
- Profesyonel
- Mutfak
- Bolivya mutfağı
- Yemek türü
- Ekmek & hamur işi
- Alerjenler
- Gluten, Süt, Yumurta, Kereviz
Malzemeler
Jigote (iç)
- 500 g dana but veya kontrfile (0,5 cm küp, bıçakla)
- 2 kuru soğan (ince küp)
- 4 taze soğan (ince kıyılmış)
- 2 yk ayçiçek yağı
- 2 yk tatlı kırmızı toz biber
- 1 tk acı toz biber
- 1 tk kimyon
- 1 tk kuru kekik
- 1 yk şeker
- 1,5 tk tuz
- 1/2 tk karabiber
- 600 ml kahverengi dana fond (Temel)
- 15 g toz jelatin (sığır kaynaklı)
- 60 ml soğuk su
- 250 g patates (0,5 cm küp)
- 80 g bezelye
- 2 yk kıyılmış maydanoz
- 2 haşlanmış yumurta (12 dilim)
- 12 siyah zeytin (çekirdekli ya da çekirdeksiz)
- 40 g kuru üzüm
Hamur
- 600 g un
- 120 g tereyağı (eritilip ılıtılmış)
- 80 g toz şeker
- 1 tk tuz
- 1 yumurta
- 1 tk tatlı toz biber (renk için)
- yaklaşık 200 ml ılık su
Sır
- 1 yumurta sarısı
- 1 yk süt
Acı sos
- 2 olgun domates (rendelenmiş)
- 1 taze kırmızı acı biber (çekirdeksiz, ince kıyılmış)
- 1/4 tk tuz
Gerekli ekipmanlar
- Karıştırma kabı
- Tencere
- Süzgeç / kevgir
- Fırın tepsisi
- Streç film
- Hamur merdanesi / oklava
- Pişirme kâğıdı
- Fırın
- Pasta fırçası
- Şef bıçağı
- Kesme tahtası
Yapılışı
- Jelatini ıslat: Toz jelatini 60 ml soğuk suya serp ve 5 dk şişmeye bırak. Salteñanın imzası içindeki sulu harçtır, soğukta jöle olan sıvı fırında yeniden suya döner ve hamurun içinde kalır
- Soğanı ve baharatı pişir: Geniş bir tencerede yağı orta ateşte ısıt, kuru soğanı 8 dk yumuşayıp şeffaflaşana kadar pişir. Toz biberleri, kimyonu ve kekiği ekle, 1 dk karıştır, biber yağı kırmızıya boyamalı ama yanmamalı. Bu arada patatesi tuzlu suda 6 dk, dişe gelecek kadar haşla, bezelyeyi son 2 dk'da ekle ve süz. Yumurtaları 10 dk haşla, soğuk suya al, soy ve 12 dilim kes
- Eti ekle: Ateşi biraz aç, küp etleri ekle ve 6 dk, rengi dönüp suyunu salana kadar karıştır. Et bıçakla küp kesildiği için pişerken dağılmaz ve harçta lokma lokma seçilir
- Harcı pişir: Fondu, şekeri, tuzu ve karabiberi ekle, kaynayınca kısık ateşte 15 dk pişir. Sıvı hafifçe azalmalı ama bol kalmalı, harç çorba gibi görünür. Ocaktan al, ıslanmış jelatini ekleyip tamamen eriyene kadar karıştır
- Harcı tamamla ve soğut: Patates, bezelye, taze soğan ve maydanozu harca karıştır, tadına bak, harç biraz tuzlu ve hafif tatlı olmalı, hamur tadı dengeler. Harcı geniş bir tepsiye yay, ılıyınca üstünü örtüp buzdolabında en az 3 sa, kaşıkla kesilebilen sıkı bir jöle olana kadar beklet, toplam 5 dk
- Hamuru yoğur: Harç soğurken un, şeker, tuz ve toz biberi karıştır. Ilık tereyağını ekleyip parmak uçlarıyla kum gibi ovuştur, yumurtayı ve ılık suyu azar azar ekleyerek 10 dk, pürüzsüz ve elastik bir hamur olana kadar yoğur. Streçe sar ve oda sıcaklığında en az 30 dk dinlendir, bu adımlar soğutma süresine sığar
- Aç ve kes: Hamuru 12 eşit beze ayır. Her bezeyi merdaneyle 3 mm kalınlığında, yaklaşık 16 cm çapında daire aç, toplam 15 dk. Hamur ince ama yırtılmayacak kadar sağlam olmalı, içindeki sıvıyı taşıyacak
- Doldur ve kapat: Her dairenin ortasına yaklaşık 80 g (3-4 dolu yemek kaşığı) soğuk jigote, bir dilim yumurta, bir zeytin ve birkaç üzüm koy. Kenarı suyla ıslat, hamuru ikiye katlayıp kenarı üstte kalacak şekilde birleştir ve parmaklarınla kıvırarak örgü (repulgue) yap. Salteña yatık değil, örgüsü yukarıda dik durur, sıvı böylece içeride kalır, toplam 20 dk. İç ısınmadan hızlı çalış, gerekirse yarısını buzdolabında beklet
- Fırınla: Fırını 220°C'ye ısıt. Salteñaları yağlı kâğıt serili tepsiye örgüleri yukarıda dik oturt, yumurta sarısı ve süt karışımını fırçayla sür. 22-25 dk, hamur koyu altın rengi olana ve örgünün ucu hafif kahverengileşene kadar pişir. Düşük ısı hamuru kuruturken içi kaynatıp patlatır, yüksek ve kısa pişirme gerekir
- Acı sosu yap: Domatesi, acı biberi ve tuzu kasede çatalla 3 dk ezerek kaba bir sos yap, ekşi-acı sos harcın tatlımsı lezzetini dengeler
- Servis: 10 dk ılıt, iç çok sıcaktır. Salteñayı dik tut, üst köşesinden küçük bir ısırık alıp suyunu yudumla, sonra kaşıkla ya da ısırarak devam et. Tabağa iki salteña dik oturt, yanına küçük bir kasede acı sos koy
Şef notu
Salteña adını Arjantin'in Salta şehrinden gelen ve 19. yüzyılda Bolivya'ya yerleşen Juana Manuela Gorriti'nin ailesine bağlayan bir anlatı vardır, bugün Bolivya'nın, özellikle La Paz'ın sabah atıştırmalığıdır ve öğleden sonra bulunmaz. Harca jelatin ya da inek ayağı suyu koymak sıvıyı hamurun içinde tutmanın geleneksel yoludur, burada toz jelatin kullanıldı. Bazı fırınlarda tereyağı yerine domuz yağı kullanılır, burada tereyağıyla yapıldı.
Sık sorulan sorular
- Salteña içi neden jelatinle yapılır?
- Soğukta jöle olan sıvı fırında yeniden suya döner ve hamurun içinde kalır. Bu, salteñanın imzası olan sulu harcı verir.
- Salteña neden dik durarak pişirilir?
- Örgülü kenar yukarıda dik durunca sıvı içeride kalır. Yatık pişirilirse sıvının akma riski artar.
- Salteña fırında neden yüksek ısıda pişirilir?
- Düşük ısı hamuru kurutur ve içi kaynayıp patlayabilir. Bu yüzden 220°C'de yüksek ve kısa pişirme gerekir.
Api con Pastel1 sa 3 dk · Kahvaltı
Sopa de Maní2 sa 25 dk · Çorba
Sopa de Maní 2.01 sa 15 dk · Ana yemek
Silpancho1 sa 10 dk · Ana yemek
Sopa de Quinua1 sa 30 dk · Çorba
Pique a lo Macho1 sa · Ana yemek