Sambusa

Sambusa Etiyopya Usulü Mercimekli Üçgen Börek: İnce Hamur Şeritleri, Yeşil Mercimek, Acı Biber ve Kimyon, Kızartma

Etiyopya mutfağından meze. 1 sa 30 dk sürer, 24 adet. Zorluk: orta.

Kısaca

Toplam süre
1 sa 30 dk
Porsiyon
24 adet
Zorluk
Orta
Mutfak
Etiyopya mutfağı
Yemek türü
Meze
Diyet
Vejetaryen, Vegan
Alerjenler
Gluten

Uygulamada aç

Malzemeler

  • Hamur (24 şerit 6×24 cm, şerit başı yaklaşık 16 g, toplam yaklaşık 385 g): 250 g un
  • 125 ml su
  • 10 ml sıvı yağ
  • 1/2 tk tuz
  • yapıştırmak için 1 yk un ve 2 yk su karışımı
  • açarken 3 yk mısır nişastası

Ek

  • streç film. Harç (24 × 12 g, yaklaşık 290 g): 85 g yeşil mercimek (kuru)
  • 120 g kuru soğan (3 mm küp)
  • 20 g yeşil acı biber (çekirdeksiz, ince kıyılmış)
  • 2 diş sarımsak
  • 1 tk kimyon
  • 1/2 tk zerdeçal
  • 1 yk sıvı yağ
  • 1 tk tuz

Kızartma

  • 1,5 lt sıvı yağ (20 cm çaplı tencerede yaklaşık 4,8 cm derinlik)

Gerekli ekipmanlar

  • Karıştırma kabı
  • Hassas terazi
  • Hamur merdanesi / oklava
  • Şef bıçağı
  • Tencere
  • Süzgeç / kevgir
  • Kalın tabanlı tencere
  • Mutfak termometresi
  • Fırın tepsisi

Yapılışı

  1. Hamuru yoğur: Un, tuz, yağ ve suyu kâsede 5 dk, sıkı ama elastik bir hamur olana kadar yoğur. Sıkı hamur kızartmada kabarcıkla şişmez, ince çıtır kalır. Streçle kapat ve 20 dk dinlendir, gluten gevşer, açarken yırtılmaz (~25 dk)
  2. Mercimeği pişir: Mercimeği yıka, tencerede 3 kat suyla orta ateşte 18 dk, taneleri ezilmeden ama yumuşak olana kadar haşla, kevgirle süz. Çok pişen mercimek lapa olur, harç yapışkan ve sulu kalır. Hamur dinlenirken yapılır
  3. Harcı hazırla: Tencerede yağı ısıt, soğanı 6 dk, kenarları altın olana kadar kavur, sarımsak, acı biber, kimyon ve zerdeçalı ekleyip 1 dk karıştır. Mercimeği ve tuzu ekle, 2 dk karıştırarak suyu çekilene kadar pişir. Harç dağılabilen ama kaşıkta durabilen kıvamda olmalı, yaklaşık 290 g çıkar. Tabağa yayıp tamamen soğut, sıcak harç hamuru yumuşatır ve yırtar (~12 dk)
  4. Aç ve şerit kes: Hamuru tartarak 6 eşit parçaya böl, her birini mısır nişastalı tezgâhta merdaneyle 24×24 cm kare, yaklaşık 1 mm kalınlığında aç, nişasta ince hamurun tezgâha yapışmasını önler. Her kareyi bıçakla 6 cm genişliğinde 4 şeride kes, toplam 24 şerit (6×24 cm) çıkar. Şeritleri nemli bezle örtülü tut, kuruyan hamur katlanırken çatlar (~12 dk)
  5. Doldur ve katla: Bir şeridin ucuna 12 g harç koy. Şeridin sol alt köşesini üst kenara katlayarak üçgen yap, sonra üçgeni yukarıya, sağa, yine yukarıya çevirerek şerit bitene kadar bayrak gibi katla (yaklaşık 4 kat). Son ucu un-su yapıştırıcısıyla bastır. Sonuç yaklaşık 6 cm kenarlı bir üçgen olmalı. Köşelerin açık kalması kızartmada harcı yağa döker (~18 dk)
  6. Yağı ısıt: Yağı 20 cm kalın tabanlı tencerede 175°C'ye ısıt, termometreyle kontrol et. Termometre yoksa bir tutam hamur 5 sn'de yüzeye çıkıp kabarcıkla kızarırsa yağ hazırdır. Sıcaklığın 175°C civarında kalması önemli, düşük ısıda sambusa yağ çeker (~6 dk)
  7. Kızart: Sambusaları 6'şar adet, 2,5 dk, çevirerek altın rengi olana dek kızart, 4 partide 24 adet olur. Yağ her partide 175°C'ye dönmeli. Kevgirle çıkar, kâğıt havlulu tepside 1 dk süz (~14 dk)
  8. Tabakla: Düz seramik tabağa 3 üçgeni birbirine yaslayarak yerleştir, yanına limon dilimi koy. Sıcakken yenir, çıtır hamur ve yumuşak mercimek zıtlığı ilk 10 dk'da en iyidir (~3 dk)

Şef notu

Sıcak servis. Kişi başı 2 adet, 120 kişi × 2 = 240 adet; tarif 24 adet verdiği için çarpan 240/24 = 10, %5 fireyle 10,5 kat (2,63 kg un, 890 g yeşil mercimek, 1,26 kg kuru soğan, 210 g yeşil acı biber). Hamur 1 gün önce yoğrulup buzdolabında bekleyebilir. Sarılı çiğ sambusalar tepside dondurulup poşetlenir, 1 ay saklanır, çözdürmeden kızartılır (3 dk). Kızartma yağı 20 cm tencerede 1,5 lt, 4,8 cm derinliktedir. Kapasite: 6 adet/2,5 dk, 252 adet 42 parti, 3 tencereyle yaklaşık 40 dk sürer. Orucun yanında yenen vegan atıştırmalık oluşu özgün kimliktir, mercimek yerine bazen kıyma da konur. Etiyopya'da hamur tabaka kâğıdı gibi ince açılır, burada 1 mm ile sınırlı tutuldu. Sitedeki Sambuusa (Somali Kıymalı Üçgen Börek) ile farkı: o kıymalı ve baharatlı bir Somali böreğidir, bu ise Etiyopya sambusa'sıdır, harcı kıymasız yeşil mercimek, taze yeşil acı biber ve kimyondur, oruç günlerinin vegan atıştırmalığıdır ve hamuru çok daha incedir. Aloo Samosa'dan da mercimekli, şerit katlı ve vegan olmasıyla ayrılır

Sık sorulan sorular

Sambusa harcı neden sulu ve yapışkan olur?
Mercimek fazla pişerse lapa olur ve harç yapışkan, sulu kalır. Mercimek taneleri ezilmeden ama yumuşak olana kadar haşlanıp süzülür; harç da dağılabilen ama kaşıkta durabilen kıvamda olmalıdır.
Sambusa kızartırken neden açılır?
Köşelerin açık kalması kızartmada harcı yağa döker. Şerit bayrak gibi katlanır ve son ucu un-su yapıştırıcısıyla bastırılır.
Hamuru neden sıkı yoğuruyoruz ve şeritleri neden bezle örtüyoruz?
Sıkı hamur kızartmada kabarcıkla şişmez, ince çıtır kalır. Şeritler nemli bezle örtülü tutulur, çünkü kuruyan hamur katlanırken çatlar.

Aynı mutfaktan