
Tô ve Sauce Gombo Mali Usulü Mısır Lapası ve Bamya
Mali mutfağından ana yemek. 1 sa 25 dk (düdüklüde ~1 sa 5 dk) sürer, 4 kişilik. Zorluk: orta.
Kısaca
- Toplam süre
- 1 sa 25 dk (düdüklüde ~1 sa 5 dk)
- Porsiyon
- 4 kişilik
- Zorluk
- Orta
- Mutfak
- Mali mutfağı
- Yemek türü
- Ana yemek
- Diyet
- Glutensiz
- Alerjenler
- Kereviz
Malzemeler
Sos
- 400 g dana kuşbaşı (3 cm küp)
- 3 yk ayçiçek yağı
- 1 kuru soğan (ince doğranmış)
- 3 diş sarımsak (ezilmiş)
- 2 olgun domates (rendelenmiş, yaklaşık 300 g)
- 1 yk domates salçası
- 1 bütün acı kırmızı biber
- 600 ml su
- 1 tk tuz
- 1/2 tk karabiber
- 500 g taze bamya (sapları kesilmiş, 5 mm halka)
- 1 yk limon suyu
Tô
- 300 g ince mısır unu (beyaz ya da sarı, polenta irisi değil)
- 1 lt su
- 1/2 tk tuz
Gerekli ekipmanlar
- Kalın tabanlı tencere
- Tencere
- Karıştırma kabı
- Profesyonel çırpıcı
- Tahta kaşık / spatula
- Kepçe
- Rende
- Şef bıçağı
- Kesme tahtası
- Düdüklü tencere (isteğe bağlı)
Yapılışı
- Eti kavur: 24 cm, dibi kalın bir tencerede (düdüklü kullanacaksan baştan 6 lt'lik düdüklü tencerede) yağı yüksek ateşte ısıt. Dana küpleri iki partide ekle, her yüzünü 2 dk dokunmadan, koyu kahverengi kabuk tutana kadar kavur ve bir tabağa al. Tencereye bir seferde fazla et koyarsan et haşlanır ve kabuğu oluşmaz. Dibe yapışan kahverengi tortu sosun lezzetidir, kazıma
- Soğanı pişir: Aynı tencerede soğanı orta ateşte tahta kaşıkla karıştırarak 5 dk, yumuşayıp altın rengine dönene kadar pişir. Sarımsağı ekle ve 1 dk çevir. Sarımsak yanarsa sos acılaşır, kokusu çıkınca bir sonraki adıma geç
- Domatesi kavur: Rendelenmiş domatesi ve salçayı ekle, orta ateşte ara ara karıştırarak 6 dk, suyu çekilip yağ kenarlarda parlamaya başlayana kadar pişir. Salça çiğ tadını bu sürede kaybeder, sos koyu kırmızıya döner
- Etle kaynat: Eti, 600 ml suyu, bütün acı biberi, 1 tk tuzu ve karabiberi ekle. Kaynayınca ateşi kıs, kapağı aralık bırakıp 40 dk, et çatalla kolayca parçalanana kadar pişir. Düdüklü tencerede bu adım buhar çıktıktan sonra 15 dk sürer, kapağı açmadan basıncın düşmesini bekle (yaklaşık 10 dk). Sos bu sürede yarı yarıya azalır ve et suyunu verir
- Bamyayı doğra: Et pişerken bamyaların saplarını kes ve 5 mm kalınlığında halkalar doğra. Mali bamya sosunda bamya küçük doğranır, çünkü sosu bağlayan sümüksü kıvam bamyanın kesik yüzeyinden gelir. Doğradıktan sonra bamyayı yıkama, yıkarsan kıvam kaybolur
- Bamyayı ekle: Et yumuşayınca bamya halkalarını sosa ekle, kapağı kapat ve kısık ateşte 12 dk, bamya yumuşayıp sos kaşıktan ince bir iplik gibi akacak kadar koyulaşana kadar pişir. Bamyayı çok karıştırma, ezilir. Acı biberi çıkar, limon suyunu ve tuzu kontrol et, ocağı kapat. Sos tô ile yenen akışkan bir sos olmalı, kuru olmamalı
- Tô'yu kur: Bamya pişerken 24 cm bir tencerede 750 ml suyu tuzla kaynat. Bir kasede 100 g mısır ununu 250 ml soğuk suyla çırpıcıyla topaksız çırp. Kaynayan suya dök ve çırparak 3 dk, ince, parlak bir lapa olana kadar pişir. Önce soğuk suyla açılan un topaklanmaz
- Tô'yu yoğur: Ateşi kıs. Kalan 200 g unu bir avuç bir avuç ekle, her eklemeden sonra tahta kaşıkla tencerenin kenarına bastırarak 8-10 dk, tô sert, pürüzsüz ve tencere kenarından kolayca ayrılana kadar yoğur. Un çiğ kalırsa tô ağırlaşır ve kokusu kekremsi olur. Kapağı kapat ve 2 dk buharda dinlendir. Tô'nun sertliği kaşığa yapışmayıp topaklanmasından anlaşılır
- Şekil ver ve servis et: Bir kaseyi ıslat, tô'dan yaklaşık 1 kepçe alıp kasede çevirerek pürüzsüz bir top yap ve tabağın ortasına devir. Dört tabak için 4 kez tekrarla. Yanına bol bamya sosu ve etten birer parça koy. Tô sıcakken yenir, soğudukça sertleşir. Küçük lokmalar koparıp sosa batırarak ye
Şef notu
Tô Mali'de ve Batı Afrika Sahel'inde günlük yemek olarak bilinen, bamya sosuyla yenen bir lapadır, çoğunlukla darı ya da sorgum unundan yapılır, bölgeye göre mısır unu da kullanılır. Burada kolay bulunması için ince mısır unu kullanıldı, darı ya da sorgum unu bulursan aynı oranda değiştirebilirsin, tadı daha ekşimsi ve toprak kokulu olur. Ince çekilmiş mısır unu bulamazsan polenta kullanabilirsin, tô'yu 10 dk daha pişir. Sos geleneksel olarak kurutulmuş balık ya da füme balıkla da yapılır. Taze bamya yoksa donmuş bamyayı çözdürmeden ekle.
Sık sorulan sorular
- Bamya sosunda bamya neden doğradıktan sonra yıkanmaz?
- Sosu bağlayan sümüksü kıvam bamyanın kesik yüzeyinden gelir. Doğradıktan sonra yıkarsan kıvam kaybolur.
- Tô topaklanmasın diye ne yapılır?
- Önce mısır ununun bir kısmı soğuk suyla topaksız çırpılıp kaynayan suya dökülür. Kalan un bir avuç bir avuç eklenip tahta kaşıkla tencerenin kenarına bastırılarak yoğrulur.
- Tô soğuyunca ne olur?
- Tô sıcakken yenir, soğudukça sertleşir. Küçük lokmalar koparılıp sosa batırılarak yenir.
Tigadèguèna1 sa 28 dk · Ana yemek
Tigadèguèna 2.01 sa 14 dk · Ana yemek