Zelnik

Zelnik Makedon Usulü Pırasalı Peynirli Tepsi Böreği

Kuzey Makedonya mutfağından ekmek & hamur işi. 1 sa 55 dk · +30 dk hamur dinlenmesi sürer, 4 kişilik. Zorluk: zor.

Kısaca

Toplam süre
1 sa 55 dk · +30 dk hamur dinlenmesi
Porsiyon
4 kişilik
Zorluk
Zor
Mutfak
Kuzey Makedonya mutfağı
Yemek türü
Ekmek & hamur işi
Alerjenler
Gluten, Süt, Yumurta

Uygulamada aç

Malzemeler

Hamur

  • 500 g un (+60 g açma için)
  • 1 tk tuz
  • 1 yk sirke
  • 3 yk ayçiçek yağı
  • yaklaşık 260 ml ılık su

Yağlama

  • 120 g tereyağı
  • 50 ml ayçiçek yağı

İç

  • 1 kg pırasa (3-4 adet)
  • 2 yk ayçiçek yağı
  • 250 g beyaz peynir (sirene)
  • 3 yumurta
  • 150 g yoğurt
  • 1/2 tk karabiber
  • 1/4 tk tuz

Üstü

  • 1 yumurta sarısı
  • 2 yk yoğurt

Gerekli ekipmanlar

  • Karıştırma kabı
  • Streç film
  • Fırın tepsisi
  • Kesme tahtası
  • Şef bıçağı
  • Süzgeç / kevgir
  • Sote tavası
  • Tahta kaşık / spatula
  • Tencere
  • Hamur merdanesi / oklava
  • Pasta fırçası
  • Fırın

Yapılışı

  1. Hamuru yoğur: Unu ve tuzu büyük bir kasede karıştır, ortasını aç, sirkeyi, yağı ve ılık suyun 230 ml'sini ekle. Toparla ve tezgâhta 10 dk yoğur, gerekirse kalan suyu kaşık kaşık ekle. Hamur kulak memesi yumuşaklığında, pürüzsüz ve elastik olmalı. Sirke glüteni gevşetir, yufka ince açılırken yırtılmaz
  2. Dinlendir: Hamuru 6 eşit bezeye (yaklaşık 135 g) böl, her birini yağla ovup tepsiye diz, streç filmle ört ve 30 dk dinlendir
  3. Pırasayı pişir: Dinlenme sırasında pırasaların kök ve sert yeşil uçlarını kes. Kesme tahtasında şef bıçağıyla boyuna ikiye böl, 1 cm yarım halka doğra ve kevgirde bol suda kumunu iyice yıka. Sote tavada yağı ısıt, pırasayı 10-12 dk, suyunu bırakıp çekene ve yumuşayana kadar renk aldırmadan tahta kaşıkla çevir. Kaseye al ve soğut, sıcak pırasa yumurtayı pişirir
  4. İçi karıştır: Beyaz peyniri ufala, yumurtaları, yoğurdu, karabiberi ve soğumuş pırasayı ekleyip karıştır. Tadına bak, peynirin tuzuna göre tuzu ekle. Tereyağını yağla birlikte küçük bir tencerede erit. Fırını 200°C'ye ısıt ve 32 cm yuvarlak tepsiyi yağla
  5. Yufkaları aç: Bezeleri unlanmış tezgâhta merdaneyle tek tek 38-40 cm çapında, yaklaşık 1 mm inceliğinde aç, altından desen görünmeli. Yufkayı merdaneye sarıp açarsan daha eşit incelir
  6. Börek kur: İlk yufkayı tepsiye kenarlardan sarkacak şekilde yay ve pasta fırçasıyla yağla. İkinci yufkayı elinde hafifçe buruşturarak dalgalı bir kat halinde üstüne serp, yağla. Buruşturma katlar arasında hava bırakır, Makedon zelniğinin kabarık ve çıtır yapısı buradan gelir. Üstüne için yarısını yay
  7. Katları tamamla: Üçüncü ve dördüncü yufkayı da buruşturarak serp ve her birini yağla, kalan içi yay. Beşinci yufkayı buruşturarak ser, altıncıyı düz kapat. Sarkan kenarları içe doğru kıvırıp bastır ki iç akmasın
  8. Kes ve sür: Böreği keskin bıçakla 8 dilime kadar ön kes, alt kata inme. Kalan yağı dilimlerin arasına gezdir. Yumurta sarısını yoğurtla karıştırıp yüzeye fırçayla sür
  9. Pişir: 200°C fırının alt rafında 40-45 dk, üstü koyu altın rengi olup tabanı tepside kayana kadar pişir. Ortasına batırdığın bıçak ıslak iç çıkarmamalı
  10. Dinlendir ve servis et: Böreği fırından al, temiz bir bezle ört ve 10 dk dinlendir, kenarlar yumuşar ve iç oturur. Ön kesimlerden ayırıp ılık servis et, yanında yoğurt ya da ayran ver

Şef notu

Zelniğin pırasa ve sirene peyniriyle yapılan bir sürümü anlatılır, Bulgaristan'da da benzeri vardır. Bulgar banitsasından farkı içinin peynirden çok pırasaya dayanması ve yufkaların sarılmadan, buruşturularak tepsiye katlanmasıdır. Kışın pırasa yerine lahana, ilkbaharda kuzukulağı ve ıspanakla da yapılır. Ertesi gün fırında 160°C'de 10 dk ısıtılınca çıtırlığı geri gelir.

Sık sorulan sorular

Zelnik hamuruna neden sirke ekleniyor?
Sirke glüteni gevşetir. Böylece yufka 1 mm inceliğine açılırken yırtılmaz.
Pırasa iç harcına katılmadan önce neden soğutuluyor?
Sıcak pırasa harçtaki yumurtayı pişirir. Bu yüzden pırasa kaseye alınıp soğutulduktan sonra peynir, yumurta ve yoğurtla karıştırılır.
Yufkalar neden elde buruşturularak seriliyor?
Buruşturma katlar arasında hava bırakır. Zelniğin kabarık ve çıtır yapısı buradan gelir.

Aynı mutfaktan