Gata

Gata Tereyağlı Ermeni Çöreği

Ermeni mutfağından ekmek & hamur işi. 3 sa 15 dk sürer, 2 adet 22 cm çörek (yaklaşık 12 dilim). Zorluk: zor.

Kısaca

Toplam süre
3 sa 15 dk
Porsiyon
2 adet 22 cm çörek (yaklaşık 12 dilim)
Zorluk
Zor
Mutfak
Ermeni mutfağı
Yemek türü
Ekmek & hamur işi
Alerjenler
Gluten, Süt, Yumurta

Uygulamada aç

Malzemeler

Hamur

  • 500 g un
  • 7 g kuru maya
  • 120 ml ılık süt
  • 150 g yoğurt (tam yağlı) veya ekşi krema
  • 1 yumurta
  • 150 g tereyağı (eritilmiş ve ılıtılmış)
  • 50 g toz şeker
  • 1/2 tk tuz
  • 1/2 tk karbonat

Khoriz (iç)

  • 250 g un
  • 200 g toz şeker
  • 170 g tereyağı (yumuşak)
  • 1/2 vanilya çubuğunun çekirdekleri veya 1 tk vanilya özü

İsteğe bağlı

  • 1 temiz bozuk para (folyoya sarılmış)

Üstü

  • 1 yumurta sarısı + 1 yk süt (boyama). 2 adet 22 cm çörek
  • yaklaşık 12 dilim

Gerekli ekipmanlar

  • Karıştırma kabı
  • Hamur merdanesi / oklava
  • Pasta fırçası
  • Fırın tepsisi
  • Pişirme kâğıdı
  • Fırın

Yapılışı

  1. Mayayı uyandır: Ilık sütün içine mayayı ve 1 tk şekeri karıştır, 10 dk köpürene kadar beklet
  2. Hamuru yoğur: Unu, karbonatı ve tuzu karıştır. Mayalı süt, yoğurt, yumurta, kalan şeker ve eritilmiş tereyağını ekleyip 8-10 dk yoğur. Hamur yumuşak, yağlı ve pürüzsüz olmalı, ele hafif yapışabilir ama un eklemekten kaçın. Yoğurt ve karbonat birlikte çöreğe yumuşak ve kat kat kırılan bir doku verir
  3. Mayalandır: Hamuru örtülü olarak ılık yerde 1 sa veya iki katına çıkana kadar beklet
  4. Khorizi hazırla: Unu, şekeri ve vanilyayı karıştır, yumuşak tereyağını ekle ve parmak uçlarınla ovarak ıslak kum kıvamında, avuçla sıkınca topaklanan ama dağılabilen bir kırıntı haline getir. Hamura girene kadar serin yerde beklet, ısınırsa yağ ayrışır
  5. Bez ayır: Hamuru iki eşit parçaya böl, yuvarla ve üzeri örtülü 10 dk dinlendir. Her beze bir çörek olacak
  6. Aç ve katla: Bir bezeyi 45x30 cm dikdörtgen aç. Yüzeyine khorizin yarısını ince ve eşit bir tabaka halinde yay, kenarlara 1 cm boşluk bırak. Hamuru uzun kenarından rulo yap, sonra ruloyu salyangoz gibi kendi etrafında spiral şeklinde sar. Bu katlama kesildiğinde içte ince khoriz katmanları gösterir
  7. Şekillendir: Spirali 22 cm çapında yuvarlak bir disk olacak şekilde elinle bastırarak ve merdaneyle hafifçe açarak düzleştir, kalınlık yaklaşık 2 cm olsun. Diğer bezeyle de aynısını yap ve iki diski yağlı kağıtlı tepsiye al. Yeni Yıl geleneğine uyacaksan folyoya sarılı parayı bir diskin altından hamurun içine it ve deliği kapat. Parayı yerken dikkatli olunmasını söyle, küçük çocuklarda boğulma riski vardır
  8. Desen ver: Çöreklerin yüzünü yumurta sarısı ve süt karışımıyla boya. Bir çatalın dişleriyle veya bıçak ucuyla yüzeye geleneksel desen çiz, ortadan kenarlara ışınlar ve aralarına çapraz çizgiler. Desenin derin olmaması gerekir, iç khoriz açığa çıkmamalı
  9. Dinlendir: Çörekleri örtmeden 20 dk daha bekletip hafifçe kabarmalarını sağla. Fırını 180°C'ye ısıt
  10. Pişir: 180°C fırında orta rafta 30-35 dk pişir. Yüzey parlak, koyu altın-kahverengi olup alt yüze vurulduğunda boş ses geldiğinde hazırdır
  11. Soğut: Çörekleri tel ızgarada en az 30 dk soğut. Sıcakken kesilirse khoriz katmanları akar ve dilim ezilir
  12. Tabakla: Bir çöreği bütün olarak beyaz tabakta, desenli yüzü görünecek şekilde koy. Diğerini 6 üçgen dilime kes ve bütün çöreğin önüne kesik yüzleri öne bakacak şekilde yay, iç kısımdaki tatlı khoriz katmanları görünsün. Yanında çay veya Ermeni kahvesi ile servis et

Şef notu

Gata Ermenistan'ın her bölgesinde farklı biçimde yapılır, Garni tapınağı ve Geghard manastırı yolundaki köylerde büyük, yuvarlak ve desenli gatalar satılır. Yeni Yıl gatasının içine şans getirmesi için bir bozuk para saklanır, parayı bulan yılın şanslısı sayılır. Tuzlu ve sade versiyonları da vardır, khoriz gatanın tatlı imzasıdır.

Sık sorulan sorular

Gata içindeki paranın güvenliği nasıl sağlanır?
Para folyoya sarılıp bir diskin altından hamurun içine itilir. Parayı yerken dikkatli olunmalı, küçük çocuklarda boğulma riski vardır.
Gata sıcakken kesilir mi?
Hayır, sıcakken kesilirse khoriz katmanları akar ve dilim ezilir. Çörekler tel ızgarada en az 30 dakika soğutulur.
Hamura yoğurt ve karbonat neden eklenir?
Yoğurt ve karbonat birlikte çöreğe yumuşak ve kat kat kırılan bir doku verir.

Aynı mutfaktan