Gboma Dessi

Gboma Dessi Benin Usulü Dana Etli Domates Sosu

Benin mutfağından ana yemek. 1 sa 10 dk (normal tencerede ~1 sa 50 dk) sürer, 4 kişilik. Zorluk: zor.

Kısaca

Toplam süre
1 sa 10 dk (normal tencerede ~1 sa 50 dk)
Porsiyon
4 kişilik
Zorluk
Zor
Mutfak
Benin mutfağı
Yemek türü
Ana yemek
Diyet
Glutensiz
Alerjenler
Balık, Kereviz

Uygulamada aç

Malzemeler

Et

  • 600 g dana kuşbaşı (gerdan ya da kol, 3 cm)
  • 1/2 kuru soğan
  • 1 tk tuz
  • 800 ml su

Yeşillik

  • 800 g ıspanak (gboma ikamesi, kökleri kesilmiş)
  • 3 lt su
  • 1 kase buzlu su

Aromatik macun

  • 3 diş sarımsak
  • 2 cm taze zencefil
  • 2 kırmızı acı biber

Sos

  • 5 yk ayçiçek yağı
  • 1 tk tatlı toz biber (palm yağı ikamesi)
  • 1 kuru soğan (ince doğranmış)
  • 4 olgun domates (rendelenmiş)
  • 1 yk domates salçası
  • 1 füme uskumru (yaklaşık 150 g)
  • 1/2 tk tuz
  • 1/2 tk karabiber

Pilav

  • 300 g uzun taneli pirinç (yıkanmış)
  • 600 ml su
  • 1/2 tk tuz

Gerekli ekipmanlar

  • Düdüklü tencere
  • Kepçe
  • Tencere
  • Süzgeç / kevgir
  • Şef bıçağı
  • Kesme tahtası
  • Havan
  • Sote tavası
  • Rende
  • Tahta kaşık / spatula

Yapılışı

  1. Eti basınçta pişir: Kuşbaşıyı, yarım soğanı, 1 tk tuzu ve 800 ml suyu 6 lt düdüklü tencereye koy, kapağı açıkken kaynatıp köpüğünü kepçeyle al (yaklaşık 5 dk). Kapağı kilitle, basınç gelince kısık ateşte 20 dk pişir ve basıncın kendiliğinden düşmesini bekle (yaklaşık 10 dk). Normal tencerede bu adım 1 sa 15 dk sürer. Basınç sürerken sonraki adımları yürüt
  2. Ispanağı haşla: Büyük bir tencerede 3 lt suyu kaynat, ıspanağı iki partide ekle ve her partiyi 1 dk haşla. Kevgirle alıp hemen buzlu suya daldır, 1 dk sonra çıkar. Soğuk şok rengi sabitler, ıspanak sosta zeytin yeşiline dönmez
  3. Ispanağı sık ve kıy: Ispanağı avuç avuç sıkarak suyunu iyice al, kesme tahtasında şef bıçağıyla iri kıy. Suyu alınmayan ıspanak sosu sulandırır ve yağın tutunmasını engeller. Benin'de gboma (Afrika patlıcanı yaprağı) aynı şekilde haşlanıp sıkılır
  4. Macunu döv: Havanda sarımsağı, zencefili ve acı biberi, sos için ayrılan tuzdan 1 tutamla pürüzlü bir macun olana kadar döv (yaklaşık 2 dk)
  5. Sosun tabanını kur: Domatesleri rendenin iri yüzünde rendele, kabukları at. 28 cm sote tavasında yağı orta ateşte ısıt, soğanı 6 dk yumuşayana kadar pişir. Macunu ekle 2 dk çevir, ateşi kısıp toz biberi ekle ve 30 sn karıştır. Rendelenmiş domatesi ve salçayı ekle, 10 dk, yağ kenarlardan ayrılana kadar pişir
  6. Pilavı pişir: Bu sırada ikinci gözde orta boy bir tencerede 600 ml suyu tuzla kaynat, pirinci ekle ve kaynayınca en kısık ateşte kapağı kapalı 15 dk pişir, ocağı kapatıp 10 dk demlendir
  7. Eti sosa al: Düdüklüyü aç, eti kevgirle çıkar ve et suyundan 200 ml ayır. Eti ve ayrılan suyu sosa ekle, kısık ateşte 8 dk pişir, et sosu emmeli
  8. Füme balığı ekle: Füme uskumrunun derisini ve kılçıklarını ayıkla, iri parçalara böl ve sosa kat, 3 dk ısıt. Gboma dessi'nin derin, isli tadı kurutulmuş ya da tütsülenmiş balıktan gelir
  9. Ispanağı kat: Kıyılmış ıspanağı ekle ve tahta kaşıkla sosa yedirerek 5 dk pişir. Karabiber ve tuzla tadını ayarla. Sos yeşillik ağırlıklı, koyu ve yağı parlak olmalı, kepçeden akmamalı
  10. Servis: Her tabağa pilav koy, yanına bol gboma dessi, et ve balık parçaları kaşıkla. Benin'de çoğunlukla akassa ya da pâte (mısır lapası) ile yenir

Şef notu

Gboma dessi, Benin ve Togo'nun güneyinde gboma (Afrika patlıcanı) yapraklarıyla yapılan, en sık pişen yeşillik soslarından biri olarak bilinir. Özgün tarifte palm yağı ve kurutulmuş balık kullanılır, burada tatlı biberli ayçiçek yağı ve geleneksel olarak hazır alınan füme uskumru ile yapıldı. Sitedeki Nijerya usulü Efo Riro'dan farkı dolmalık biber püresi yerine sarımsak-zencefil macunlu, salçalı domates tabanı, kerevit ve iru yerine füme uskumru ve haşlanıp soğuk şokla sıkılan yapraktır. Ispanak yerine pazı da olur, haşlama süresini 2 dk'ya çıkar.

Sık sorulan sorular

Gboma dessi'de ıspanağın rengi nasıl korunur?
Ispanak 1 dk haşlanıp hemen buzlu suya daldırılır. Soğuk şok rengi sabitler.
Haşlanan ıspanak neden sıkılır?
Suyu alınmayan ıspanak sosu sulandırır ve yağın tutunmasını engeller.
Gboma dessi ne ile yenir?
Tarifte pilavla sunulur. Benin'de çoğunlukla akassa ya da pâte ile yenir.

Aynı mutfaktan