Matnakash

Matnakash Ermeni Usulü Oluklu ve Sırlı Mayalı Somun Ekmeği

Ermeni mutfağından ekmek & hamur işi. 1 sa 20 dk · +1 sa 55 dk mayalanma ve dinlenme sürer, 2 somun (8 kişilik). Zorluk: zor.

Kısaca

Toplam süre
1 sa 20 dk · +1 sa 55 dk mayalanma ve dinlenme
Porsiyon
2 somun (8 kişilik)
Zorluk
Zor
Mutfak
Ermeni mutfağı
Yemek türü
Ekmek & hamur işi
Alerjenler
Gluten

Uygulamada aç

Malzemeler

Hamur

  • 500 g ekmeklik un
  • 340 ml ılık su (yaklaşık 35°C)
  • 7 g kuru maya (1 paket)
  • 1 tk toz şeker
  • 10 g tuz
  • 20 ml ayçiçek yağı (2 yk)

Sır

  • 10 g un (1 yk)
  • 1/2 tk toz şeker
  • 80 ml su
  • 1/4 tk karbonat

Tepsi ve kase

  • 1 tk ayçiçek yağı
  • 1 yk un (serpme)

Gerekli ekipmanlar

  • Karıştırma kabı
  • Hassas terazi
  • Hamur kazıyıcı
  • Streç film
  • Tencere
  • Profesyonel çırpıcı
  • Fırın tepsisi
  • Pişirme kâğıdı
  • Pasta fırçası
  • Fırın
  • Ekmek bıçağı
  • Stand mikser (isteğe bağlı)
  • Mutfak termometresi (isteğe bağlı)

Yapılışı

  1. Mayayı aç: Ilık suyu, mayayı ve şekeri büyük bir kasede karıştır ve 10 dk, yüzeyde ince bir köpük oluşana kadar beklet. Köpük mayanın canlı olduğunu gösterir, köpürmezse su ya çok sıcak ya da maya eskidir
  2. Yoğur: Unu ve tuzu ekle, hamur kazıyıcıyla toparla, sonra ayçiçek yağını ekleyip tezgâhta 10 dk yoğur (stand mikserde kanca aparatıyla orta hızda 6 dk). Hamur yumuşak, hafif nemli ama elde kalmayan, gerince yırtılmadan ince bir zar veren bir kıvama gelmeli. Bu zar glüten ağının kurulduğunu, ekmeğin içinin yumuşak ve gözenekli olacağını gösterir
  3. İlk mayalanma: Kaseyi yağın yarısıyla yağla, hamuru içine koy, üstünü streç filmle kapat ve ılık bir yerde 1 sa, hacmi iki katına çıkana kadar beklet. Unlu parmakla bastırınca iz yavaşça geri doluyorsa hazırdır
  4. Sırrı pişir: Mayalanmanın son dakikalarında küçük bir tencerede unu, şekeri ve suyu çırpıcıyla topaksız karıştır, orta ateşte sürekli çırparak 2 dk, koyulaşıp yarı saydam bir bulamaç olana kadar pişir. Ocaktan al ve karbonatı ekle, karışım kısa süre köpürür. Soğumaya bırak. Karbonat kabuğun daha hızlı ve koyu renk almasını, un bulamacı ise ekmeğe matnakash'a özgü parlak, ince çıtır kabuğu verir
  5. Böl ve dinlendir: Hamuru unlanmış tezgâha al, havasını hafifçe bastırarak çıkar ve teraziyle iki eşit parçaya (her biri yaklaşık 440 g) böl. Her parçayı oval bir top yap, üzerini örtüp 15 dk dinlendir. Dinlenen glüten gevşer, hamur açılırken geri çekmez
  6. Şekillendir ve oluk aç: Tepsiye yağlı kâğıt ser ve kalan yağla hafifçe yağla. Her parçayı tepsiye, aralarında en az 5 cm boşluk kalacak şekilde alıp elle 30×15 cm, yaklaşık 2 cm kalınlıkta bir ovale yay. Parmak uçlarını unla, önce ovalin kenarından 2 cm içeride bir çerçeve çiz gibi bastır, sonra ortasına boydan boya 5 derin oluk aç. Parmaklar tepsiye değecek kadar bastır ama hamuru delme. Oluklar pişince belirgin kalmalı, bu yüzden mayalanmadan önce derin açılır
  7. İkinci mayalanma: Sırrın yarısını pasta fırçasıyla somunların üstüne ve oluklarına sür, üstünü kapatmadan 40 dk kabarmaya bırak. Bu sırada fırını alt-üst ayarda 230°C'ye ısıt. Kabaran somun dokununca yastık gibi yumuşak olmalı
  8. Pişir: Kalan sırrı oluklara bir kez daha sür, tepsiyi fırının orta-alt rafına koy ve sıcaklığı 220°C'ye indirerek 20-22 dk pişir. Kabuk koyu altın kahve olmalı, somunun altına vurunca boş bir ses gelmeli. Termometre kullanıyorsan ekmeğin içi 96°C'yi göstermelidir
  9. Soğut ve kes: Somunları fırın ızgarasının üstüne al ve en az 20 dk soğut. Sıcakken kesilen ekmeğin içi buharını kaybeder ve hamurlaşır. Ekmek bıçağıyla olukların doğrultusunda ya da çapraz dilimle, peynir, otlar ve çayla servis et

Şef notu

Matnakash adının "parmakla işaretlenmiş" anlamına geldiği söylenir ve Ermenistan'da fırınlarda en sık görülen günlük somun ekmeklerinden biri olarak bilinir. Karbonat bulunamazsa sırrı yalnızca un, şeker ve suyla yap, kabuk biraz daha açık renkli olur. Ekmeklik un yerine çok amaçlı un kullanılırsa suyu 20 ml azalt. Ertesi gün kabuk yumuşar, dilimleri kuru tavada ya da fırında 2-3 dk ısıtmak tazeliğini geri getirir. Bu tarif 2 somun, yaklaşık 16 dilim verir (8 kişilik).

Sık sorulan sorular

Matnakash'ın parlak kabuğu nasıl oluşuyor?
Un, şeker ve sudan yapılan sır karbonatla birleştiriliyor. Karbonat kabuğun daha hızlı ve koyu renk almasını, un bulamacı ise parlak ve ince çıtır kabuğu sağlıyor.
Matnakash ekmeği sıcakken neden kesilmiyor?
Sıcakken kesilen ekmeğin içi buharını kaybediyor ve hamurlaşıyor. Somunlar fırın ızgarasında en az 20 dakika soğutuluyor.
Matnakash'ın olukları pişince kaybolmasın diye ne yapılır?
Oluklar parmaklar tepsiye değecek kadar derin açılıyor ama hamur delinmiyor. Oluklar pişince belirgin kalmalı, bu yüzden mayalanmadan önce derin açılıyor.

Aynı mutfaktan