
Sauce Karkandji Çad Usulü Fıstık Ezmeli Dana Sosu
Çad mutfağından ana yemek. 1 sa 40 dk (düdüklüde ~1 sa 20 dk) sürer, 4 kişilik. Zorluk: zor.
Kısaca
- Toplam süre
- 1 sa 40 dk (düdüklüde ~1 sa 20 dk)
- Porsiyon
- 4 kişilik
- Zorluk
- Zor
- Mutfak
- Çad mutfağı
- Yemek türü
- Ana yemek
- Diyet
- Glutensiz
- Alerjenler
- Yer fıstığı, Kereviz
Malzemeler
Fıstık ezmesi
- 130 g çiğ yer fıstığı (kabuksuz)
Et
- 800 g dana kuşbaşı (kol ya da döş, 3 cm)
- 1 lt su
- 1 defne yaprağı
- 1/2 tk tane karabiber
- 1/2 tk tuz
Yapraklar
- 300 g kuzukulağı (roselle yaprağı ikamesi)
- 200 g ıspanak
Sos
- 4 yk ayçiçek yağı
- 3 kuru soğan (ince doğranmış)
- 4 diş sarımsak (ezilmiş)
- 2 cm taze zencefil (rendelenmiş)
- 1 tk kimyon
- 2 kırmızı acı biber (kıyılmış)
- 1/2 tk tuz
- 1 tutam karbonat (isteğe bağlı)
Pilav
- 300 g uzun taneli pirinç (yıkanmış)
- 600 ml su
- 1 yk ayçiçek yağı
- 1/2 tk tuz
Gerekli ekipmanlar
- Tencere
- Kepçe
- Tava
- Mutfak robotu
- Silikon spatula
- Süzgeç / kevgir
- Kesme tahtası
- Şef bıçağı
- Rende
- Tahta kaşık / spatula
- Karıştırma kabı
- Düdüklü tencere (isteğe bağlı)
Yapılışı
- Eti haşla: 4 lt'lik tencereye eti, 1 lt suyu, defneyi, tane karabiberi ve 1/2 tk tuzu koy. Yüksek ateşte kaynat (yaklaşık 6 dk), yüzeye çıkan köpüğü kepçeyle al, ateşi kıs ve kapağı aralık 50 dk pişir. Çad tariflerinde et önce ayrı pişirilir, böylece sos kısa sürede toparlanır ve yapraklar fazla pişmez. Düdüklü tencerede bu adım basınçta 20 dk sürer
- Fıstık ezmesini yap: Et pişerken fıstığı kuru tavada orta ateşte 8 dk, zarları kızıl kahveye dönüp içi altın rengi alana kadar kavur. 5 dk ılıt, zarları avuçta ovuşturarak ayıkla. Mutfak robotunda 4-5 dk, kenarları spatulayla sıyırarak akışkan bir ezme olana kadar çek
- Yaprakları hazırla: Kuzukulağının kalın saplarını kopar, yaprakları ve ıspanağı bol soğuk suda iki kez yıkayıp kevgirde süz. Kesme tahtasında şef bıçağıyla iri kıy. Roselle (oseille de Guinée) yaprağının keskin ekşiliğini kuzukulağı verir, ıspanak sosa gövde katar
- Sebzeleri hazırla: Soğanları ince doğra, sarımsağı ez, zencefili rendenin ince yüzünde rendele, acı biberleri kıy
- Pilavı başlat: Ayrı bir tencerede 1 yk yağı ısıt, pirinci 2 dk çevir, 600 ml su ve 1/2 tk tuzu ekle. Kaynayınca en kısık ateşte kapağı kapalı 15 dk pişir, ocaktan alıp 10 dk demlendir. Pilav sonraki adımlarla paralel ilerler
- Eti süz ve tabanı kur: Et çatalla kolayca delinince kevgirle süz, et suyunu bir kaba al (yaklaşık 600 ml kalır), defneyi ve tane biberleri at. Aynı tencerede 4 yk yağı orta ateşte ısıt, soğanı 8 dk altın rengi alana kadar pişir. Sarımsak, zencefil, kimyon ve acı biberi ekle, 1 dk çevir. Eti ekle ve 3 dk, soğanla kaplanana kadar tahta kaşıkla çevir
- Yaprakları söndür: 300 ml et suyunu ve yaprakları ekle, kapağı kapat ve 5 dk pişir. Yapraklar söner, kuzukulağı parlak yeşilden zeytin yeşiline döner. Bu renk değişimi normaldir, ekşi yaprakların hepsinde olur
- Fıstıkla bağla: Fıstık ezmesini bir kasede 200 ml sıcak et suyuyla pürüzsüz açıp tencereye kat, 1/2 tk tuzu ekle. Kapağı aralık, kısık ateşte 20 dk, her 4-5 dk'da tahta kaşıkla dibi kazıyarak pişir. Sos fazla koyulaşırsa kalan et suyundan ekle. Yüzeyde yağ toplanıp yapraklar tamamen yumuşadığında sos hazırdır
- Ekşiliği dengele: Tadına bak. Ekşilik baskın geliyorsa bir tutam karbonat ekle, sos bir an köpürür ve yumuşar. Çad'da bunun için natron (doğal soda) kullanılır. Fazlası sabun tadı verir, bir tutamdan fazla koyma
- Servis: Pilavı tabaklara al, yanına bol sos ve et koy
Şef notu
Karkandji, Çad'da hem hibiskus çiçeğinden yapılan kırmızı içeceğin hem de roselle (Hibiscus sabdariffa) yapraklarıyla yapılan bu ekşi sosun adıdır, yire diye de anılır. Kaynaklarda et ya da taze, kurutulmuş veya füme balıkla yapılan, fıstık ezmesi ya da susam unuyla koyulaştırılan ve boule ya da pilavla yenen bir sos olarak anlatılır. Roselle yaprağı Avrupa'da Afrika marketlerinde dondurulmuş bulunur, varsa 500 g kullan ve ıspanağı çıkar. Sitedeki fıstıklı yeşillik yemeklerinden (Zambiya'nın Ifisashi'si, Zimbabve'nin Muriwo une Dovi'si) farkı: ana tat ekşi yapraktan gelir ve sos haşlanmış dana etiyle kurulur. Eti düdüklü tencerede 20 dk basınçta pişirirsen toplam süre yaklaşık 1 sa 20 dk'ya iner.
Sık sorulan sorular
- Yapraklar neden zeytin yeşiline dönüyor?
- Kuzukulağı parlak yeşilden zeytin yeşiline döner. Bu renk değişimi normaldir, ekşi yaprakların hepsinde olur.
- Sos çok ekşi olursa ne yapılır?
- Ekşilik baskın gelirse bir tutam karbonat eklenir; sos bir an köpürür ve yumuşar. Fazlası sabun tadı verdiği için bir tutamdan fazla konmaz.
- Roselle yaprağı yerine ne kullanılır?
- Tarifte roselle yaprağı yerine kuzukulağı kullanılır, ıspanak ise sosa gövde katar. Fıstık ezmesi sıcak et suyuyla açılıp sos bağlanır.
Daraba55 dk · Ana yemek
Moulah Soum-Soum1 sa 20 dk · Ana yemek
Doulouf2 sa 15 dk · Ana yemek
Moulah Soum-Soum 2.01 sa 20 dk · Ana yemek
Doulouf 2.01 sa 25 dk · Ana yemek