
Beşbarmak 2.0
Kazak mutfağından ana yemek. 1 sa 30 dk sürer, 4 kişilik. Zorluk: zor.
Kısaca
- Toplam süre
- 1 sa 30 dk
- Porsiyon
- 4 kişilik
- Zorluk
- Zor
- Mutfak
- Kazak mutfağı
- Yemek türü
- Ana yemek
- Alerjenler
- Gluten, Süt, Yumurta
Malzemeler
Kuzu ve sorpa
- 900 g kemikli kuzu kol veya gerdan (4-5 cm parçalara doğranmış)
- 2 lt soğuk su
- 1 kuru soğan (ikiye bölünmüş)
- 2 defne yaprağı
- 8 tane karabiber
- 1,5 tk tuz
El kesme hamur
- 150 g un (ve açmak için 30 g)
- 1 yumurta
- 40 ml su
- 1/2 tk tuz
Sorpa sosu
- 300 ml sorpa (pişen kuzu suyundan)
- 40 g soğuk tereyağı (küp)
- 1/2 tk taze çekilmiş karabiber
- 1 tk elma sirkesi
Tuzdık
- 1 küçük beyaz soğan (1 mm halkalar)
- 100 ml sıcak sorpa
- 1/4 tk karabiber
Kömür soğan
- 3 küçük kırmızı soğan (kabuklu, ikiye bölünmüş)
Ayran kreması (kurt yerine)
- 150 g süzme yoğurt
- 2 yk soğuk sorpa
- 1 tk limon suyu
- 1 tutam tuz
Dereotu yağı
- 30 g dereotu
- 15 g maydanoz
- 100 ml ayçiçek yağı
Hamur haşlama
- 800 ml sorpa
Servis
- 4 küçük kase sıcak sorpa (yaklaşık 400 ml)
- pul tuz
- dereotu filizleri
Gerekli ekipmanlar
- Düdüklü tencere
- Kepçe
- Karıştırma kabı
- Streç film
- Blender
- Tülbent
- Döküm tava
- Hamur merdanesi / oklava
- Şef bıçağı
- Süzgeç / kevgir
- İnce süzgeç / chinois
- Sote tavası
- Profesyonel çırpıcı
- Tencere
- Sıkma torbası (isteğe bağlı)
Yapılışı
- Kuzuyu düdüklüye koy: Kuzu parçalarını soğuk suyla düdüklü tencereye al ve kapaksız orta ateşte kaynat, 8 dk boyunca gri köpüğü kepçeyle topla. Soğan, defne, karabiber ve tuzu ekle, kapağı kapat. Basınç gelince ocağı kıs ve 25 dk pişir (küçük parçalar bu sürede yumuşar), sonra ocağı kapatıp basıncın 5 dk kendiliğinden düşmesini bekle. Kaynama, köpük alma ve basınç beklemesi dahil kuzu yaklaşık 55 dk'da hazırdır. Ani buhar boşaltma eti sertleştirir ve sorpayı bulandırır
- Hamuru yoğur: Düdüklü pişerken unu tuz, yumurta ve suyla 6-7 dk sert ve pürüzsüz bir hamur olana kadar yoğur. Streçle sarıp 20 dk dinlendir
- Dereotu yağını çek: Dereotu ve maydanozu su ısıtıcısındaki kaynar suyla bir kasede 10 sn haşla (ocak gözü gerekmez), buzlu suya al ve iyice sık. Ayçiçek yağıyla blenderda 2 dk, yağ ılıyana kadar çek. Tülbent serili süzgeçten bir kaba damlat, bastırma, yağ bulanıklaşır. 15 dk'da parlak yeşil, berrak bir yağ toplanır
- Kömür soğanı yap: Düdüklü birinci gözde dururken ikinci gözde, kırmızı soğanları kesik yüzleri alta gelecek şekilde kuru döküm tavaya koy, orta-yüksek ateşte 10-12 dk, kesik yüzler simsiyah olup soğan içten yumuşayana kadar dokunmadan pişir. Ocaktan al, ılıyınca kabuğunu soy ve katmanlarını tek tek ayırarak 12 küçük kâse şeklinde yaprak elde et. Kömürleşmiş yüz acı değil, isli ve tatlı olur
- Hamuru kes: Hamuru unlanmış tezgâhta merdaneyle 1-1,2 mm inceliğe, yaklaşık 36×48 cm aç. Bıçakla 12 cm'lik karelere kes, 12 kare çıkar. Unlanmış tepside tek kat beklet
- Eti ve sorpayı ayır: Düdüklüyü aç. Kuzuyu kevgirle çıkar, sorpayı ince süzgeçten geçir ve yüzündeki yağın 2 yk'sını ayır. Yaklaşık 1,8 lt sorpa çıkar: 300 ml sosa, 800 ml hamur haşlamaya, 400 ml servis kaselerine, 100 ml tuzdığa ve 2 yk ayran kremasına ayır, kalan yedek kalsın. Eti kemiklerden ayırıp elle iri lifler halinde didikle, sinirleri at. Ayırdığın 2 yk sorpa yağıyla karıştır ve üzerini örtüp ılık tut
- Tuzdık ve ayran kremasını hazırla: İnce soğan halkalarını küçük bir kaba al, 100 ml sıcak sorpa ve karabiberle ört, 10 dk beklet. Soğan yarı saydam olur ve sorpanın tadını çeker. Ayırdığın 2 yk sorpayı küçük bir kaba alıp buzlu suyun üzerinde 3 dk soğut. Süzme yoğurdu bu soğuk sorpa, limon suyu ve tuzla pürüzsüz çırp, sıkma torbasına ya da küçük kaşıkla kullanmak üzere bir kaseye al
- Sorpa sosunu indir: 300 ml sorpayı geniş sote tavada yüksek ateşte 10-12 dk, kabarcıklar irileşip hacim yaklaşık 100 ml'ye inene kadar kaynat. Sos kaşığın arkasını ince bir parlak tabakayla kaplamalı. Ocaktan al, soğuk tereyağını küp küp çırparak ekle, karabiber ve sirkeyle bitir. Kaynatma, tereyağı ayrışır. Sos indirilirken ikinci gözde 800 ml hamur sorpasını kaynamaya getir
- Hamuru haşla: Fokur fokur kaynayan 800 ml sorpada Hamur karelerini iki partide, 6'şar adet bırak ve 2-3 dk, kenarlar yumuşayıp hamur yarı saydam olana kadar haşla. Kevgirle al, sorpada pişen hamur et tadını içine çeker. Sos tavası ocaktan alınınca boşalan gözde servis kaselerindeki 400 ml sorpayı küçük bir tencerede ısıt, böylece aynı anda en fazla 2 göz çalışır. Bu sırada 4 tabak da ısıtılır, tüm parçalar (didiklenmiş et, soğan yaprakları, kremalar, yağ) önceden dizilmiş olmalı. Sos ve hamur birlikte yaklaşık 15 dk sürer, tabaklamaya 10 dk kalır
- Tabakla: Ilık derin tabağın ortasına 3 hamur karesini gevşek dalgalar halinde, katlar arasına didiklenmiş kuzu koyarak üst üste kat. Sorpa sosunu kaşıkla hamurun üzerinden ve dibine 3 kaşık gezdir, hamur parlasın
- Bitir: Üç kömür soğan yaprağını yığının kenarlarına açık ağızları yukarı bakacak şekilde yerleştir, içlerini süzülmüş tuzdık halkalarıyla doldur. Ayran kremasından tabağa 4-5 küçük damla bırak. Sosun üzerine 6-8 damla dereotu yağı düşür, dereotu filizi ve kuzu üzerine pul tuz serp. Yanına küçük bir kase sıcak sorpa koy ve hemen servis et
Şef notu
Klasik beşbarmağın öğeleri korundu: haşlanmış et, sorpada pişen ince hamur yaprakları, sorpaya batırılmış tuzdık soğan ve yanında içilen kase sorpa. Kurt yerine ekşi ayran kreması, kömürleşmiş soğan yaprakları da bozkır ateşini hatırlatan isli bir tat ekler. Gelenekte beşbarmak at eti ve kazıyla yapılır, Türkiye'de bulmak zor olduğu için burada kuzu kullanıldı. Düdüklü tencere, saatlerce süren et pişirmeyi süre sınırına sığdırır.
Sık sorulan sorular
- Beşbarmak 2.0'da kuzu neden düdüklüde pişiriliyor?
- Küçük parçalar düdüklüde 25 dakikada yumuşuyor ve kaynama, köpük alma ile basınç beklemesi dahil kuzu yaklaşık 55 dakikada hazır oluyor. Basınç kendiliğinden düşürülüyor, ani buhar boşaltma eti sertleştirip sorpayı bulandırıyor.
- Sorpa sosu ayrışmasın diye ne yapılır?
- Sorpa 100 ml'ye kadar indirilip ocaktan alınıyor, ardından soğuk tereyağı küp küp çırparak ekleniyor. Sos sonra kaynatılmıyor, tereyağı ayrışıyor.
- Beşbarmak hamuru neden sorpada haşlanıyor?
- Sorpada pişen hamur et tadını içine çekiyor. Kareler 6'şar adet iki partide, 2-3 dakika haşlanıyor.
Beşbarmak3 sa 45 dk · Ana yemek
Kuyrdak1 sa 25 dk · Ana yemek
Zhent45 dk · Tatlı
Kuyrdak 2.01 sa 15 dk · Ana yemek
Baursak1 sa 15 dk · Ekmek & hamur işi
Nauryz Köje2 sa 55 dk · Çorba
Kazak Mantısı1 sa 55 dk · Ana yemek