
Beşbarmak
Kazak mutfağından ana yemek. 3 sa 45 dk (düdüklüde 2 sa 30 dk) sürer, 6 kişilik. Zorluk: profesyonel.
Kısaca
- Toplam süre
- 3 sa 45 dk (düdüklüde 2 sa 30 dk)
- Porsiyon
- 6 kişilik
- Zorluk
- Profesyonel
- Mutfak
- Kazak mutfağı
- Yemek türü
- Ana yemek
- Alerjenler
- Gluten, Yumurta, Kereviz
Malzemeler
Et ve sorpa
- 1,5 kg kemikli kuzu (kol, kaburga ve gerdan) ve 500 g kemikli dana döş (ya da toplam 2 kg yalnız kuzu)
- isteğe bağlı 300 g kazı (Kazak at eti sucuğu, geleneksel olarak kış kesiminde evde yapılır, bugün çoğunlukla hazır alınır)
- 4 lt soğuk su
- 1 kuru soğan (bütün)
- 2 defne yaprağı
- 8 tane karabiber
- 1,5 yk tuz
Hamur (jaima)
- 400 g un
- 1 yumurta
- 150 ml sorpa veya su (ılık)
- 1 tk tuz
Tuzdık (soğan sosu)
- 3 orta kuru soğan (ince halka)
- 300 ml sıcak sorpa
- 1 tk iri çekilmiş karabiber
- 1/2 demet dereotu veya maydanoz (kıyılmış)
Gerekli ekipmanlar
- Tencere
- Kepçe
- İnce süzgeç / chinois
- Karıştırma kabı
- Streç film
- Hamur merdanesi / oklava
- Şef bıçağı
- Fırın tepsisi
- Düdüklü tencere (isteğe bağlı)
Yapılışı
- Eti haşla: Eti ve kazıyı soğuk suya koy, kaynamaya getir. Yüzeye çıkan köpüğü kepçeyle sürekli al. Kazak sofrasında sorpa (et suyu) berrak olmalı ve ayrıca içilir
- Yavaş pişir: Köpük bitince soğanı, defneyi, karabiberi ve tuzu ekle. Ateşi en kısığa al ve kapağı aralık 2 sa 30 dk-3 sa pişir. Et kemikten ayrılmaya başladığında hazırdır. Kazı varsa 1 sa 30 dk sonra çıkar, aksi halde patlayabilir. Düdüklü tencerede (en fazla 2/3 dolu) köpüğü kapaksız aldıktan sonra et 50 dk'da pişer, kazıyı bu durumda ayrı tencerede 1 sa haşla
- Hamuru yoğur: Et pişerken unu, tuzu, yumurtayı ve ılık sorpayı karıştırıp 8 dk yoğur. Hamur sert ama esnek olmalı. Streçle sar ve 30 dk dinlendir
- Hamuru aç: Hamuru ikiye böl ve her birini unlu tezgâhta 1-1,5 mm kalınlığında açılmış ince bir yufka haline getir. Bıçakla 7-8 cm kenarlı eşkenar dörtgenler (baklava dilimi) halinde kes. Hamur parçalarını tepsiye yay ve 15 dk kurumaya bırak, kuruyan hamur haşlanırken birbirine yapışmaz
- Eti hazırla: Eti tencereden çıkar, kemiklerinden ayır ve büyük dilimler halinde kes. Kazıyı 1 cm halkalar halinde dilimle. Üzerini sorpa ile nemlendirip örtülü olarak sıcak tut
- Sorpayı süz: Sorpayı ince süzgeçten geçir. Üstündeki yağdan 3-4 yk al ve kenara koy. Sorpanın 1 lt'sini servis için ayrı tut
- Tuzdığı hazırla: Soğan halkalarını bir kaba koy, karabiberi ekle ve üzerine 300 ml kaynar sorpa dök. Kapağını kapatıp 10 dk beklet. Soğan yumuşayıp hafif tatlanmalı ama çıtırlığını tamamen kaybetmemeli
- Hamuru haşla: Kalan sorpayı geniş tencerede kaynat. Hamur dörtgenlerini parti parti ekle ve 3-4 dk haşla. Hamur yüzeye çıkıp ipeksi ve saydam olduğunda delikli kepçeyle al. Sorpa nişasta alıp hafif koyulaşacaktır, bu yüzden servis sorpasıyla karıştırma
- Yağla: Haşlanan hamurları ayırdığın et suyu yağıyla nazikçe karıştır, birbirine yapışmasınlar ve parlak görünsünler
- Tabakla: Büyük, yuvarlak ve sığ bir servis tabağının (tabak) tabanına hamur yapraklarını katlanmış ve dalgalı katmanlar halinde yay. Ortaya et dilimlerini ve varsa kazı halkalarını tepecik halinde diz. Tuzdığı süzüp etlerin üzerine, sosundan birkaç kaşığı da hamurların üzerine gezdir. Kıyılmış dereotu serp. Her konuğa ayrıca küçük bir kâsede sıcak sorpa ver
Şef notu
Beşbarmak (beş parmak anlamına gelir, Kazakçada kısaca et diye de anılır) adını elle yenmesinden alır ve Kazak sofrasının onur yemeğidir, büyük sofralarda pişirildiği için 6 kişilik yazıldı. Geleneksel olarak koyun başı en saygın konuğun önüne konur ve ev sahibi eti konukların konumuna göre dağıtır. Orijinali at eti ve kazı ile yapılır, kuzu ve dana ile hazırladığımız bu yapılış Kazakistan ve Kırgızistan'da evlerde de yaygındır.
Sık sorulan sorular
- Sorpa (et suyu) nasıl berrak olur?
- Et soğuk suya konup kaynamaya getirilir ve yüzeye çıkan köpük kepçeyle sürekli alınır. Kazak sofrasında sorpa berrak olmalı ve ayrıca içilir.
- Beşbarmak hamuru neden önce kurumaya bırakılır?
- Dörtgenler kesilip tepside 15 dakika kurumaya bırakılır. Kuruyan hamur haşlanırken birbirine yapışmaz.
- Beşbarmak eti düdüklüde ne kadar pişer?
- Köpüğü kapaksız aldıktan sonra düdüklü tencerede (en fazla 2/3 dolu) et 50 dakikada pişer. Kazı varsa ayrı tencerede 1 saat haşlanır.
Beşbarmak 2.01 sa 30 dk · Ana yemek
Kuyrdak1 sa 25 dk · Ana yemek
Zhent45 dk · Tatlı
Kuyrdak 2.01 sa 15 dk · Ana yemek
Baursak1 sa 15 dk · Ekmek & hamur işi
Nauryz Köje2 sa 55 dk · Çorba
Kazak Mantısı1 sa 55 dk · Ana yemek